Fransa’da Türkiye Mevsimi -5/ Elele'ye 'Açık Çek'-

“Fransa’da Türkiye Mevsimi” çeşitli siyasi engel ve pratik sorunlara karşın Fransız medyasından olmasa da Fransız kamuoyundan beklenenin üstünde bir ilgi görüyor. “Mevsim” çerçevesinde bir dizi özel faaliyet de Fransa’daki en etkin Türkiye ve Türk kökenli kuruluşlardan, Elele Derneği’nden geliyor. Paris’te 10 Ekim 2007’de açılan Avrupa’nın en önemli Göçmenlik Müzesi, “Cité National de l’Histoire de l’Immigration (CNHI) /  Ulusal Göç Tarihi Sitesi” bu yıl 25. yılını kutlayan Elele’ye Mevsim vesilesiyle “Açık Çek” verdi. Dernek müzenin değişik salonlarında 13 Ekim – 22 Kasım tarihleri arasında 14 ayrı faaliyet düzenledi.

Handan, Nil, Ahmet ve Ötekiler

Ağırlıklı olarak Fransa’daki Türk göçü etrafında yoğunlaşan gösterilerin ilki, açılışı yapan sergi üç sanatçı, Ahmet Sel, Handan Börüteçene, Nil Yalter’in  eserleriyle tasarlanmıştı. Bu yıl Paris belediyesi ve Fransız Kültür Bakanlığınca “Konuk sanatçı” sıfatıyla ağırlanan Handan Börüteçene’nin CNHI sergisi için hazırladığı “Türk Göçü ve Göçmenlik Müzesi” temaları çevresinde yarattığı “Bavul-iskemle-büyülteç” üçgenindeki özgün enstalasyonu büyük ilgi gördü. Tanınmış fotoğraf sanatçısı ve gazeteci Ahmet Sel’in Fransa’daki Türk göçünden seçilmiş tipik portreleri; Fransa’daki Türkiye kökenli topluluğun 1965’ten beri canlı tanığı, video ve enstalasyon sanatı öncülerinden, ünlü plastik sanatçı Nil Yalter’in de video ve fotoğrafları sergiyi zenginleştiren eserlerdi. 13 Ekim’de açılan sergi 22 Kasım’a kadar gezilebilir.

“Elele’ye Açık Çek” faaliyetlerinde ayrıca, 23 Ekim’de düzenlenen “Le Paris Ottoman / Osmanlı Parisi” konferansında konunun en büyük uzmanı iki tarihçi, François Georgeon ve Gilles Veinstein 19. yüzyılın sonunda Jöntürklerin yaşadığı Paris’i anlattılar. Ayrıca Philippe Kergrain ve François Georgeon’un hazırladığı “Jöntürklerin Parisi” başlıklı kısa metrajlı bir belgesel de gösterildi. Konferansı yöneten Elele müdürü Gaye Petek, 24 Ekim’deki “Fransa’daki Türk Göçü” başlıklı bir başka konferansta da konuşmacı olarak yer aldı. Diğer katılımcılar Stéphane de Tapia, Samim Akgönül, Gülsen Yıldırım, Bernard Minh ve Maitena Armagnague’di. Aynı vesileyle yayımlanan “Hommes & Migrations” dergisinin Petek’in hazırladığı “Fransa’da Türkler” özel sayısı da tanıtıldı. Ayrıca Çağla Zencirci ve Guillaume Giovanetti’nin “Ata” isimli yarı belgesel orta metrajlı filmi gösterildi. “Ata” Fransa’ya Türkiye’den göçen, Uygur kökenli kaçak bir işçinin serüvenini anlatıyordu. Film bir çok uluslararası festivalde ödüllendirilmişti.

Çifte Jalma, Sohbetler, Ege Hi-Jazz ve Off’lar

“Elele’ye Açık Çek” faaliyetinin en şaşırtıcı keşiflerinden biri de tozlu raf ve kutulardan çıkartılan uzun metrajlı bir başka filmdi. Gindou Sinema Festivali yöneticilerinin Toulouse Sinemateki arşivlerinde buldukları 1928 yapımı, Fransız yönetmen Roger Goupillières’in çektiği konulu sessiz eser “Jalma La Double / Çifte Jalma” dönemin yakın geçmişe bakışı açısından son derece ilginçti. 23 Ekim akşamı, 3 genç Fransız müzisyenin özgün bestesi canlı müzik eşliğinde izlenen film, Abdülhamit döneminde, kahramanların iki Türk genç kızla, iki maceraperest Fransız’ın olduğu bir aşk hikâyesini anlatıyordu. Fransa’da yaşayan geleneksel Türk Gölge Oyunları ve Karagöz sanatçısı Ruşen Yıldız’ın atölye ve gösterileriyse 16-18 Ekim tarihleri arasındaydı. 

17, 23 ve 30 Ekim tarihlerinde yine CHNI salonlarında “Çağdaş Türk Hikayeciliği ve Şiiri” ve “Osmanlı Devri Manzum Metinler” başlıklı okuma seanslarını Gaye Petek, Sedef Ecer ve Şükrü Munoğlu hazırlayıp sundular. 16, 18 ve 30 Ekim tarihinde düzenlenen “Sohbetler”in konuları sırasıyla “Ailesi Türk olan genç göçmenlerde eğitim ve okullaşma”, “Türkiye kökenli kadınlar” ve “Fransız yayıncılığında Türk edebiyatı”ydı. Konuşmacılar ise sırasıyla Zeliha Alkış ve Emre Demirhan, Pınar Seymen-Hüküm, Nejat Firuz’du.

“Elele’ye Açık Çek” dizisi 30 Ekim’de Bergama yöresi sanatçılarından oluşan “Ege Hi’Jazz Orkestra” topluluğunun verdiği konser ile neşe içinde tamamlandı. CHNI konser salonunu dolduran kalabalık konserin sonuna doğru sahne önüne gelerek çoğunluğu Bergamalı sanatçılar Altan Gözetlik (klarinet), İsmail  Peşlük (darbuka), Mahmut Demirci (keman), Veysel İmeci (kanun) ve Volkan Şenlendirici’den (ud ve vokal) oluşan grupla göbek atıp dansettiler.

( http://www.histoire-immigration.fr )

Bu arada “Türkiye Mevsimi”nin paralel “Off”u niteliyebileceğimiz bir dizi çalışmaya örnek olarak, yine Elele derneği’nin düzenlendiği iki faaliyeti daha sayabiliriz. Uzun yıllardır Paris’te yaşayan Meral Sarıali’nin birbirinden güzel seramik eserlerinin Parislilere sunulduğu “Réminiscences / Anımsamalar” sergisi ve fotoğraf sanatçısı Atilla Durak’ın Fransa’da (Arles, Bordeaux, Die...)  hayranlık uyandıran fotoğrafları ve “Ebru” kitabının Fransızca baskısının imza ve tanıtımı, kitabın editörü Ayşe Gül Altınay ve yazarlarından Fethiye Çetin ve Nebahat Akkoç’un katılımlarıyla Elele derneğinde yapıldı.

Türk basının (Cumhuriyet hariç) tamamen ilgisiz ve duyarsız kaldığı “Elele’ye Açık Çek” faaliyeti, Türk ve Türkiye kökenli bir derneğin derin Fransız kamuoyunda ne denli eğitici, etkin ve uyarıcı olabileceğinin, kalıcı izler bırakabileceğinin kanıtıydı.